Słowotwórstwo angielskie – zasady i przykłady

Słowotwórstwo angielskie nie należy do najłatwiejszych zagadnień dla osób uczących się języka. Na egzaminach, takich jak matura rozszerzona czy B2 First, zadania ze słowotwórstwa sprawdzają zarówno znajomość słownictwa, jak i gramatyki. Dobra wiadomość jest taka, że słowotwórstwa można się nauczyć. Poznaj najważniejsze zasady, przedrostki, przyrostki i przykłady.

Czym jest słowotwórstwo w języku angielskim?

Słowotwórstwo, czyli po angielsku word formation, to proces tworzenia nowych wyrazów na podstawie istniejących słów.

Przykładowo od słowa child można utworzyć:

• childhood – dzieciństwo,
• childish – dziecinny,
• childless – bezdzietny.

Z kolei od czasownika employ powstają między innymi:

• employer – pracodawca,
• employee – pracownik,
• employment – zatrudnienie,
• unemployment – bezrobocie,
• unemployed – bezrobotny.

Nowe wyrazy możemy tworzyć między innymi za pomocą przedrostków i przyrostków, poprzez tworzenie wyrazów złożonych, konwersję oraz nieregularne zmiany formy. Najważniejsze sposoby omawiamy poniżej.

Kiedy słowotwórstwo się przydaje?

Znajomość słowotwórstwa pomaga rozwijać słownictwo i precyzyjniej wyrażać swoje myśli po angielsku. Dzięki znajomości rodzin wyrazów łatwiej również rozumiesz nowe słowa podczas czytania i słuchania.

Słowotwórstwo jest również ważnym elementem przygotowania do egzaminów językowych. Zadania wymagające utworzenia odpowiedniej formy wyrazu mogą pojawiać się między innymi na maturze rozszerzonej oraz egzaminach Cambridge.

Jak opanować słowotwórstwo w języku angielskim?

Angielskie słowotwórstwo można opanować, ale wymaga ono regularnej praktyki. Pomocne są zarówno znajomość najczęstszych zasad, jak i systematyczne poszerzanie słownictwa.

Poznaj najważniejsze zasady

Pierwszym krokiem jest poznanie najczęściej stosowanych przedrostków i przyrostków. Wiedza o tym, które końcówki tworzą rzeczowniki, przymiotniki, czasowniki czy przysłówki, ułatwia rozpoznawanie właściwej formy słowa.

Regularnie wykonuj ćwiczenia

Sama teoria nie wystarczy. Regularne wykonywanie ćwiczeń pomaga zapamiętać poprawne formy wyrazów i szybciej rozpoznawać schematy pojawiające się w zadaniach egzaminacyjnych.

Poznawaj całe rodziny wyrazów

Kiedy poznajesz nowe słowo, sprawdź również jego inne formy. Możesz zapisywać je w tabeli, mapie myśli lub zestawie fiszek.

Na przykład:

decide → decision → decisive → decisively

Dużo czytaj po angielsku

Regularne czytanie pozwala poznawać wyrazy w naturalnym kontekście. Dzięki temu łatwiej zauważasz podobieństwa między poszczególnymi formami i zapamiętujesz ich pisownię.

Nie zaniedbuj gramatyki

W zadaniach ze słowotwórstwa często trzeba najpierw określić, jakiej części mowy wymaga zdanie. Przydaje się więc znajomość gramatyki, między innymi stopniowania, form czasowników, imiesłowów oraz konstrukcji z bezokolicznikiem i gerundem.

Sprawdź także: imiesłowy w języku angielskim.

Najpopularniejsze zasady słowotwórstwa

Przedrostki w języku angielskim

Przedrostek, czyli prefix, dodajemy przed wyrazem podstawowym. Może on zmienić znaczenie słowa bez zmiany jego części mowy.

Przedrostki tworzące znaczenie przeciwne lub negatywne

Przyrostki w języku angielskim

Przyrostek, czyli suffix, dodajemy na końcu wyrazu. Często pozwala on zmienić część mowy.

Tworzenie rzeczowników

Tworzenie czasowników

Tworzenie przymiotników

Tworzenie przysłówków

Przysłówki często tworzymy przez dodanie końcówki -ly do przymiotnika:

quick → quickly
silent → silently
careful → carefully

Tworzenie rzeczowników złożonych

Rzeczowniki złożone powstają przez połączenie dwóch lub większej liczby wyrazów.

Nieregularne zmiany w słowotwórstwie

Nie wszystkie rodziny wyrazów można utworzyć przez proste dodanie przedrostka lub przyrostka. W części przypadków zmienia się sam rdzeń wyrazu.

blood → bleed
food → feed
lose → loss
proud → pride
sell → sale
sing → song
believe → belief
advise → advice
speak → speech
choose → choice
succeed → success
think → thought

Konwersja, czyli zmiana części mowy bez zmiany formy

W języku angielskim wiele słów może pełnić funkcję zarówno rzeczownika, jak i czasownika bez zmiany pisowni. Zjawisko to nazywamy konwersją.

answer, call, change, control, design, help, hope, look, love, need, offer, plan, report, start, support, talk, test, walk

W niektórych parach zmienia się natomiast akcent. Rzeczownik jest zwykle akcentowany na pierwszą sylabę, a czasownik na drugą, np. record, permit czy present.

Jak ćwiczyć słowotwórstwo?

Najskuteczniejszym sposobem nauki jest regularne rozwiązywanie zadań i zapisywanie całych rodzin wyrazów. Warto również analizować błędy i sprawdzać, jaka część mowy była potrzebna w danym zdaniu.

Słowotwórstwo na maturze z angielskiego

Na maturze rozszerzonej zadania sprawdzające znajomość środków językowych mogą wymagać utworzenia odpowiedniej formy podanego wyrazu. Aby poprawnie uzupełnić lukę, trzeba uwzględnić zarówno znaczenie zdania, jak i jego strukturę gramatyczną.

Przykład:

Jim has been ____________ for 10 weeks now and he’s getting desperate to find a new job. EMPLOY

Poprawną formą będzie: unemployed.

Jak rozwiązywać zadania ze słowotwórstwa?

1. Przeczytaj całe zdanie i ustal jego znaczenie.
2. Określ, jakiej części mowy brakuje: rzeczownika, czasownika, przymiotnika czy przysłówka.
3. Sprawdź, czy potrzebny jest przedrostek, przyrostek albo inna forma wyrazu.
4. Przeczytaj całe zdanie jeszcze raz i sprawdź gramatykę.
5. Sprawdź pisownię utworzonego słowa.

Najczęstsze pytania o słowotwórstwo angielskie

Co to jest słowotwórstwo w języku angielskim?

Słowotwórstwo, czyli word formation, polega na tworzeniu nowych wyrazów między innymi za pomocą przedrostków, przyrostków, wyrazów złożonych i konwersji.

Jak nauczyć się słowotwórstwa po angielsku?

Warto poznawać całe rodziny wyrazów, uczyć się najczęściej używanych przedrostków i przyrostków oraz regularnie wykonywać ćwiczenia polegające na tworzeniu odpowiedniej formy słowa.

Jakie przedrostki występują w języku angielskim?

Do często używanych przedrostków należą między innymi un-, dis-, re-, mis-, over-, under- i pre-.

Czy słowotwórstwo występuje na maturze z angielskiego?

Słowotwórstwo może pojawić się w zadaniach sprawdzających znajomość środków językowych, szczególnie na maturze rozszerzonej.

Jak rozpoznać, jakiej formy słowa użyć?

Najpierw określ, jakiej części mowy wymaga zdanie. Następnie sprawdź, czy potrzebujesz rzeczownika, czasownika, przymiotnika lub przysłówka i dobierz właściwy przedrostek lub przyrostek.

Podsumowanie

Słowotwórstwo angielskie staje się znacznie prostsze, kiedy poznasz najczęściej występujące przedrostki i przyrostki oraz zaczniesz uczyć się całych rodzin wyrazów. Regularne ćwiczenia pomagają rozwijać słownictwo i przygotować się do zadań egzaminacyjnych.

Jeśli chcesz dodatkowo uporządkować wiedzę, sprawdź naszą gramatykę angielską oraz poziomy języka angielskiego.