• Zostaw kontakt do siebie Kontakt Wejdź Wejdź Instagram Wejdź
    2020-08-26

    Angielski słowotwórstwo - zasady

    Słowotwórstwo angielskie zdecydowanie nie należy do ulubionych zagadnień osób uczących się tego języka. Wynika to przede wszystkim z faktu, że tutaj nie ma miejsca na improwizację. Na egzaminie, np. maturze rozszerzonej lub FCE, zadania ze słowotwórstwa bezlitośnie weryfikują wiedzę zdających. Na szczęście, można się go nauczyć! Jak to zrobić? O tym piszemy w artykule poniżej! 

    Czym jest słowotwórstwo w języku angielskim?

    Słowotwórstwo to dział językoznawstwa, który zajmuje się powstawaniem nowych wyrazów. W praktyce oznacza ono naukę, o tym, jak tworzyć wyrazy pochodne od wyrazu podstawowego. Oto przykłady w języku angielskim: od słowa child (dziecko) pochodzą wyrazy: children (dzieci), childhood (dzieciństwo), childish (dziecinny), childless (bezdzietny). Czasownik employ (zatrudniać) stanowi podstawę do utworzenia słów: employed (zatrudniony), unemployed (bezrobotny), unemployment (bezrobocie), employer (pracodawca), employee (pracownik).

    Wyrazy pochodne tworzymy w języku angielskim za pomocą przedrostków (prefixes), przyrostków (suffixes), budowanie wyrazów złożonych, konwersję lub w sposób nieregularny. Przykłady i wyjaśnienie tych procesów znajdziesz w dalszej części tekstu.

    Kiedy słowotwórstwo się przydaje?

    Słowotwórstwo w języku angielskim i znajomość zasad, które nim rządzą, są niezwykle przydatne. Przede wszystkim, dzięki nim Twój angielski staje się o wiele bogatszy, potrafisz wyrazić się w głębszy, bardziej zaawansowany sposób. Po drugie, opanowanie angielskiego słowotwórstwa jest niezbędne do tego, aby zdać którykolwiek z ważniejszych egzaminów - od matury na poziomie rozszerzonym poczynając, na C2 Proficiency (dawne CPE) kończąc. 

    Jak opanować słowotwórstwo w języku angielskim? - porady

    Czy angielskie słowotwórstwo da się opanować? Tak! Jednak musisz przygotować się na to, że czeka Cię spora dawka solidnej, systematycznej pracy. Oto kilka naszych rad, jak sprawić, aby proces nauki przebiegał sprawnie i efektywnie. 

    Naucz się obowiązujących zasad

    Pierwszym, najważniejszym krokiem jest przyswojenie zasad, które rządzą angielskim słowotwórstwem. Najważniejsze i najbardziej przydatne z nich opisujemy w dalszej części tego artykułu. Zapamiętanie, jakie przedrostki i przyrostki należy stosować, aby utworzyć rzeczownik, przymiotnik, czasownik itd. znacznie ułatwia budowanie nowych wyrazów w języku angielskim.

    Wykonaj dużą ilość ćwiczeń

    Znajomość teorii dotyczącej angielskiego słowotwórstwa nie wystarczy. Jeszcze ważniejsze jest wyćwiczenie go w praktyce. Dobrym pomysłem jest wykonanie jak największej ilości ćwiczeń - dzięki temu nie tylko zapamiętasz poszczególne formy, ale nie zaskoczy Cię żadne zadanie na teście lub egzaminie.  

    Poznając nowe słówko, sprawdź inne części mowy

    Jeśli zależy Ci na opanowaniu słowotwórstwa, poświęć nieco czasu na to, aby z każdym nowym słowem, poznawać od razu wyrazy pochodne. Warto zastosować do tego przyjazną formę robienia notatek, np. mapę myśli, tabelkę lub osobny zestaw do nauki w aplikacji Quizlet. 

    Dużo czytaj

    Testy ze słowotwórstwa na maturze czy innym egzaminie sprawdzają tak naprawdę Twój zakres słownictwa. Dlatego każdy sposób jego poszerzania jest pomocny. Jednym z najprostszych, a zarazem najskuteczniejszym sposobem na wzbogacenie zasobu znanych wyrazów jest czytanie po angielsku. Ważnym aspektem jest w tym przypadku oswajanie się z prawidłową pisownią. 

     

    Potrzebujesz lepiej znać angielski?

    WYBIERZ KURS DLA SIEBIE >>>

     

     

    Nie zaniedbuj nauki gramatyki

    Wiele zdań na słowotwórstwo jest nierozerwalnie związanych ze znajomością gramatyki, np. stopniowania przymiotników i przysłówków, trzeciej formy czasownika, użycia imiesłowów czy rozróżnienia pomiędzy koniecznością zastosowania bezokolicznika lub formy gerund. Solidna wiedza na temat poszczególnych zagadnień gramatycznych pomaga prawidłowo rozwiązać zadania ze słowotwórstwa. 

    Najpopularniejsze zasady w słowotwórstwie

    Oto najważniejsze zasady słowotwórstwa w języku angielskim.

    Stosowanie przedrostków

    Użycie przedrostka jest jednym z najczęstszych sposobów tworzenia nowych wyrazów w języku angielskim:

     

    przedrostek

    przykład zastosowania

    anti-

    anti-nuclear, anti-social, anti-terrorist, anti-vaxer

    auto-

    an autobiography, autosuggestion, autopilot

    co-

    coexistence, a co-worker, to cooperate

    ex-

    an ex-husband, an ex-basketball player

    inter-

    international, intercom, intercity

    mini-

    minibus, miniseries, miniskirt

    mis-

    mislead, a misprint, misuse

    mono-

    monoculture, monolingual, a monorail

    multi-

    multinational, to multitask, a multimillionaire

    out-

    to outnumber, to outplay, to outgrow

    over-

    overpaid, overweight, overjoyed

    post-

    post-war, postseason, postnatal

    pre-

    preview, preheat, prenatal

    pro-

    pro-European, proactive, prodemocrative

    re-

    reamarry, refund, recreate

    semi-

    semi-detached, semi-final, semiannual

    sub-

    subway, sub-zero, subheading

    super-

    superhuman, superficial, superhero

    trans-

    transatlantic, transplant, transmission

    under-

    undercooked, underestimate, underuse

     

    Istnieje grupa przedrostków, które nadają znaczenie negatywne:

     

    przedrostek

    przykład zastosowania

    un-

    unhappy, unnecessary, unwanted

    in-

    independent, indifferent, invaluable

    il-

    *przed literą L, wyjątek: disloyal

    illegal, illogical, illegitimate

    im-

    *przed literami M, P, B

    imbalance, immature, impossible

    ir-

    *przed literą R

    irregular, irresponsible, irrational

    dis-

    dishonest, discomfort, disagreement

    non-

    non-violent, non-alcoholic, non-stop

    de-

    defrost, depopulation, decentralized

     

    Stosowanie przyrostków

    Innym formą tworzenia nowych wyrazów w języku angielskim jest dodanie przyrostka. 

    • rzeczowniki w języku angielskim tworzymy za pomocą następujących przyrostków:

    czasownik + -ion

    correct - correction, inform - information

    czasownik + -ment

    invest - investment, pay - payment

    czasownik + -ance/-ence

    perform - performance, prefer - preference

    czasownik + -ing

    build - a building, feel - feeling

    przymiotnik + -ness

    blind - blindness, sad - sadness

    przymiotnik kończące się na -ant/-ent tworzą rzeczowniki zakończone na -ance/-ence

    distant - distance, absent - absence, important - importance

    przymiotnik + -ty/-ity

    royal - royalty, national - nationality

    rzeczownik/czasownik + -er/-or 

    build - builder, smoke - smoker, football - footballer

    rzeczownik/czasownik/przymiotnik + -ist

    motor - motorist, tour - tourist, national - nationalist

    czasownik + -ant/-ent

    assist - assistant, study - student

    czasownik + -ee

    employ - employee, interview - interviewee

    rzeczownik + -an/-ian

    history - historian, republic - republican


    • czasowniki w języku angielskim tworzymy za pomocą dwóch przyrostków:

    przymiotnik + -ize

    central - centralize, popular - popularize

    przymiotnik + -en

    bright - brighten, sad - sadden


    • przymiotniki w języku angielskim tworzymy za pomocą następujących przyrostków:

    rzeczownik + -al

    industry - industrial, nature - natural

    rzeczownik + -ic

    artist - artistic, hero - heroic

    rzeczownik + -ful

    care - careful, mind - mindful

    rzeczownik + -less

    hope - hopeless, care - careless

    rzeczownik + -ous

    danger - dangerous, fame - famous

    rzeczownik + -y

    health - healthy, salt - salty

    rzeczownik + -ly

    cost - costly, friend - friendly

    czasownik + -ive

    act - active, inform - informative

    czasownik + -ing

    amuse - amusing, fascinate - fascinating

    czasownik + -ed

    excite - excited, surprise - surprised

    czasownik + -able/-ible

    accept - acceptable, defense - defensible


    • przysłówki w języku angielskim tworzymy, dodając przyrostek -ly do przymiotnika: quick - quickly, silent - silently, nice - nicely

    Tworzenie rzeczowników złożonych

    W języku angielskim mamy do czynienia z rzeczownikami złożonymi, które powstają przez zestawienie ze sobą przynajmniej dwóch wyrazów. Tworzymy je na kilka różnych sposobów:

     

    rzeczownik + rzeczownik

    handbag, weekend, bedroom

    przymiotnik + rzeczownik

    greenhouse, blackboard, hotplate

    czasownik + rzeczownik

    searchlight, swimsuit, runway

    gerund + rzeczownik

    washing machine, dining room, swimming pool

    rzeczownik + gerund

    coin-collecting, bird-watching, trainspotting

    liczebnik + rzeczownik (+ przymiotnik)

    a four-day journey, a four-wheel drive, a four-day-old boy

     

    Potrzebujesz lepiej znać angielski?

    WYBIERZ KURS DLA SIEBIE >>>

     

     

    Zmiana samogłoski lub spółgłoski

    W wielu przypadkach utworzenie wyrazu pochodnego wymaga zmiany samogłoski lub/i spółgłoski:

    blood - bleed

    food - feed

    full - fill

    lose - loss

    proud - pride

    sell - sale

    shoot - shot 

    sing - song

    sit - seat

     

    believe - belief

    advise - advice

    descend - descent

    prove - proof

    speak - speech

     

    choose - choice

    lend - loan

    live - life

    succeed - success

    think - thought

    Słowa o więcej niż jednym znaczeniu

    Pewna grupa słów w języku angielskim może pełnić funkcję czasownika i rzeczownika. Proces zmiany znaczenia danego wyrazu z rzeczownika na czasownik i odwrotnie nazywamy konwersją. Do grupy słów, które mogą pełnić funkcję rzeczownika lub czasownika, zaliczamy:

    aid, answer, attack, attempt, call, cause, change, claim, control, cost, cut, deal, demand, design, drive, experience, fall, fear, fight, form, help, hit, hope, look, love, market, need, offer, plan, report, run, sound, start, stay, stop, support, talk, test, vote, wait, walk

    W przypadku innej grupy wyrazów, pisownia dla rzeczowników i czasowników jest identyczna, lecz różnią się położeniem akcentu. Zwykle czasowniki akcentowane są na drugą sylabę. Do grupy tej należą:

    conduct, conflict, discount, export, import, increase, produce, progress, protest, rebel, reject, suspect, transfer, transport

    Wykonuj ćwiczenia ze słowotwórstwa

    Jeśli chcesz zyskać pewność, że angielskie słowotwórstwo nie ma przed Tobą tajemnic, postaraj się wykonać jak najwięcej ćwiczeń. Dzięki temu zapamiętasz poprawną formę i pisownię, poszerzysz zakres znanego Ci słownictwa i nic nie zaskoczy Cię podczas ważnego egzaminu!

    Słowotwórstwo na maturze

    Jeśli czeka Cię matura z języka angielskiego na poziomie rozszerzonym, będziesz musiał zmierzyć się z częścią sprawdzającą znajomość środków językowych. Tam, obok zadań zamkniętych, np. na dobieranie i testów wyboru, pojawiają się zadania otwarte, obejmujące parafrazy, tłumaczenia fragmentów zdań, zdania z luką oraz słowotwórstwo. To ostatnie przybiera z zasady formę kilku zdań z lukami. Na końcu każdego z nich umieszczone jest słowo, od którego należy utworzyć wyraz pochodny, który w logiczny i poprawny gramatycznie sposób uzupełni lukę, np.:

    Jim has been ____________ for 10 weeks now and he’s getting desperate to find a new job. EMPLOY

    O czym należy pamiętać w trakcie egzaminu maturalnego?

    Zmagając się z zadaniem na słowotwórstwo na maturze z angielskiego, warto zastosować przemyślaną strategię. Postaraj się wdrożyć te pięć ważnych kroków:

    1. Przeczytaj ze zrozumieniem całe zdanie. Dla pewności przetłumacz je sobie w głowie na język polski.
    2. Zdecyduj, jakiej części mowy potrzebujesz, aby uzupełnić lukę. Rzeczownika? Czasownika? Przymiotnika?
    3. Jeśli nie pamiętasz, jak brzmi poprawna forma, postaraj się ją utworzyć. Przypomnij sobie najczęściej stosowane przedrostki i przyrostki, wypróbuj je, to może Ci pomóc przywołać z pamięci wyraz, którego potrzebujesz.
    4. Przeczytaj i przetłumacz na polski pełne zdanie. Zastanów się, czy na pewno wziąłeś pod uwagę wymogi gramatyki, np. dodałeś odpowiednie końcówki do czasownika.
    5. Nigdy nie zostawiaj pustych luk. Nawet jeśli nie masz pojęcia, jak brzmi prawidłowa odpowiedź, zgaduj, strzelaj, próbuj. Zawsze istnieje szansa, że trafisz!

    Podsumowanie

    Angielskie słowotwórstwo nie jest najprostszym zagadnieniem, jednak można się z nim zaprzyjaźnić! Wymaga to trochę pracy, lecz naprawdę warto zainwestować czas i wysiłek w jego opanowanie. Nie tylko łatwiej będzie Ci zdać maturę - Twój angielski po prostu stanie się bardziej zaawansowany.

    Pamiętaj, że słowotwórstwo staje się prostsze, kiedy dobrze znasz gramatykę angielską. Jeśli szukasz sprawdzonych materiałów do powtórki przed egzaminem, sprawdź naszą Gramatykę j. angielskiego i usystematyzuj swoją wiedzę! 

     

    Potrzebujesz lepiej znać angielski?

    WYBIERZ KURS DLA SIEBIE >>>

     

     

    Zostaw nam swój kontakt, a pomożemy Ci z językiem