Kolokacje angielskie. Przykłady i najważniejsze połączenia

Dlaczego po angielsku mówimy make a decision, do homework i take a break, a nie łączymy tych słów w dowolny sposób? Odpowiadają za to kolokacje, czyli wyrazy, które naturalnie występują razem. Poznaj najważniejsze kolokacje angielskie, ich rodzaje i przykłady oraz sprawdź, jak skutecznie się ich uczyć.

Co to są kolokacje w języku angielskim?

Kolokacje to wyrazy, które często występują razem i tworzą naturalnie brzmiące połączenia. Znajomość pojedynczych słów nie zawsze wystarcza, ponieważ trzeba jeszcze wiedzieć, które z nich zwykle ze sobą łączymy.

Dobrym przykładem jest make progress, czyli robić postępy. Osoba ucząca się angielskiego mogłaby próbować powiedzieć do progress, jednak naturalnym połączeniem jest właśnie make progress.

Podobnie jest w języku polskim. Mówimy na przykład „spełnić marzenie”, „ciężka praca” czy „dobry początek”. Inne połączenie może być zrozumiałe, ale nie zawsze będzie brzmiało naturalnie.

Kolokacji nie należy utożsamiać z idiomami. Znaczenie kolokacji zazwyczaj można odczytać ze znaczenia tworzących ją słów. Idiom może mieć natomiast znaczenie, którego nie da się odgadnąć dosłownie. 

Dlaczego warto uczyć się angielskich kolokacji?

Kolokacje pomagają nie tylko poszerzać słownictwo. Dzięki nim łatwiej budujesz całe zdania i wybierasz połączenia, które są typowe dla języka angielskiego.

Ich znajomość pomaga:

• mówić i pisać bardziej naturalnie,
• szybciej budować zdania,
• unikać dosłownego tłumaczenia konstrukcji z języka polskiego,
• lepiej rozumieć teksty i wypowiedzi po angielsku,
• rozwijać zasób słownictwa jako całych wyrażeń, a nie pojedynczych słów.

Rodzaje kolokacji w języku angielskim

Kolokacje mogą składać się z różnych części mowy. Często spotkasz między innymi następujące konstrukcje:

• czasownik + rzeczownik, np. make a decision,
• przymiotnik + rzeczownik, np. heavy rain,
• przysłówek + przymiotnik, np. fully aware,
• rzeczownik + rzeczownik,
• czasownik + przyimek, np. depend on,
• przymiotnik + przyimek.

Nie musisz jednak zaczynać od zapamiętywania nazw poszczególnych kategorii. W praktycznej nauce znacznie ważniejsze jest zapamiętywanie całych połączeń wraz z przykładem użycia.

Kolokacje z czasownikami. Najważniejsze przykłady

Bardzo dużą grupę tworzą kolokacje, w których czasownik łączy się z rzeczownikiem lub innym elementem. Szczególnie warto zwrócić uwagę na czasowniki have, do, make, take, break, catch, pay, save i keep.

Kolokacje z have

have a bath – brać kąpiel

have a drink – napić się

have a good time – dobrze się bawić

have a haircut – obciąć włosy

have a holiday – mieć urlop

have a problem – mieć problem

have a rest – odpocząć

have lunch – zjeść lunch

Kolokacje z do

do business – robić interesy

do nothing – nic nie robić

do someone a favour – wyświadczyć komuś przysługę

do the cooking – gotować

do the housework – wykonywać obowiązki domowe

do the shopping – robić zakupy

do the washing up – zmywać naczynia

do your best – dać z siebie wszystko

do your hair – układać włosy

do your homework – odrabiać pracę domową

Kolokacje z make

make a decision – podjąć decyzję

make a difference – mieć znaczenie, robić różnicę

make a mess – zrobić bałagan

make a mistake – popełnić błąd

make a noise – hałasować

make an effort – podjąć wysiłek

make money – zarabiać pieniądze

make progress – robić postępy

make room – zrobić miejsce

make trouble – sprawiać kłopoty

Kolokacje z take

take a break – zrobić sobie przerwę

take a chance – zaryzykować, skorzystać z okazji

take a look – spojrzeć

take a seat – usiąść

take a taxi – pojechać taksówką

take an exam – zdawać egzamin, podchodzić do egzaminu

take notes – robić notatki

take someone's place – zająć czyjeś miejsce

take someone's temperature – zmierzyć komuś temperaturę

Kolokacje z break

break a habit – zerwać z nawykiem

break a leg – złamać nogę

break a promise – złamać obietnicę

break a record – pobić rekord

break a window – wybić okno

break someone's heart – złamać komuś serce

break the ice – przełamać lody

break the law – złamać prawo

break the news to someone – przekazać komuś ważną lub trudną wiadomość

break the rules – złamać zasady

Kolokacje z catch

catch a ball – złapać piłkę

catch a bus – zdążyć na autobus, złapać autobus

catch a cold – przeziębić się

catch a thief – złapać złodzieja

catch fire – zapalić się

catch sight of – dostrzec

catch someone's attention – przyciągnąć czyjąś uwagę

catch someone's eye – zwrócić czyjąś uwagę

catch the flu – zachorować na grypę

Kolokacje z pay

pay a fine – zapłacić grzywnę

pay attention – zwracać uwagę

pay by credit card – zapłacić kartą kredytową

pay cash – zapłacić gotówką

pay interest – płacić odsetki

pay someone a compliment – powiedzieć komuś komplement

pay someone a visit – odwiedzić kogoś

pay the bill – zapłacić rachunek

pay the price – zapłacić cenę, ponieść konsekwencje

pay your respects – oddać komuś wyrazy szacunku

Kolokacje z save

save electricity – oszczędzać energię elektryczną

save energy – oszczędzać energię

save money – oszczędzać pieniądze

save someone's life – uratować komuś życie

save space – oszczędzać miejsce

save time – oszczędzać czas

save yourself the trouble – oszczędzić sobie kłopotu

Kolokacje z keep

keep a diary – prowadzić pamiętnik

keep a promise – dotrzymać obietnicy

keep a secret – dochować tajemnicy

keep an appointment – dotrzymać umówionego terminu

keep calm – zachować spokój

keep control – zachować kontrolę

keep in touch – utrzymywać kontakt

keep quiet – zachować ciszę

keep the change – zatrzymać resztę

Kolokacje z czasownikiem i przyimkiem

W języku angielskim warto zapamiętywać również czasowniki razem z przyimkami, z którymi naturalnie występują. Zmiana przyimka może sprawić, że konstrukcja będzie niepoprawna albo zmieni znaczenie.

A

accuse someone of something – oskarżyć kogoś o coś

add something to something – dodać coś do czegoś

agree on something – uzgodnić coś

agree with someone – zgadzać się z kimś

apologize to someone for something – przeprosić kogoś za coś

apply for something – ubiegać się o coś

approve of something – aprobować coś

arrive at – przybyć do konkretnego miejsca

arrive in – przybyć do miasta lub kraju

ask someone for something – poprosić kogoś o coś

B i C

believe in – wierzyć w

belong to – należeć do

blame someone for something – winić kogoś za coś

borrow something from someone – pożyczyć coś od kogoś

care about – troszczyć się o, przejmować się

comment on – komentować coś

complain to someone about something – poskarżyć się komuś na coś

concentrate on – koncentrować się na

congratulate someone on something – pogratulować komuś czegoś

consist of – składać się z

contribute to – przyczyniać się do

count on – liczyć na

D, E, F i G

decide on – zdecydować się na

dream about/of – marzyć o, śnić o

escape from – uciec z

explain something to someone – wyjaśnić coś komuś

forgive someone for something – wybaczyć komuś coś

get rid of – pozbyć się

graduate from – ukończyć szkołę lub uczelnię

H, I, O i P

happen to someone – przydarzyć się komuś

help someone with something – pomóc komuś w czymś

insist on – nalegać na

introduce someone to someone – przedstawić kogoś komuś

object to – sprzeciwiać się

participate in – uczestniczyć w

plan on doing something – planować zrobienie czegoś

prefer something to something – woleć coś od czegoś

prevent someone from doing something – powstrzymać kogoś przed zrobieniem czegoś

protect someone from something – chronić kogoś przed czymś

provide someone with something – zapewnić komuś coś

R, S, T i W

recover from – dojść do siebie po, wyzdrowieć z

rely on – polegać na

respond to – odpowiadać na, reagować na

search for – szukać

smile at someone – uśmiechnąć się do kogoś

speak to/with someone – rozmawiać z kimś

stare at – wpatrywać się w

succeed in doing something – odnieść sukces w zrobieniu czegoś

suffer from – cierpieć na

take advantage of – skorzystać z, wykorzystać

take care of – opiekować się, dbać o

thank someone for something – podziękować komuś za coś

wait for – czekać na

work for – pracować dla

Kolokacje przysłówek + przymiotnik

Innym częstym rodzajem są połączenia przysłówka z przymiotnikiem. Dzięki nim możesz precyzyjniej opisywać osoby, sytuacje i emocje.

absolutely delighted – absolutnie zachwycony

actively involved – aktywnie zaangażowany

badly injured – poważnie ranny

bitterly cold – przenikliwie zimny

bitterly disappointed – głęboko rozczarowany

completely different – całkowicie inny

deeply offended – głęboko urażony

fully aware – w pełni świadomy

highly unlikely – bardzo mało prawdopodobny

highly unusual – bardzo nietypowy

perfectly clear – całkowicie jasny

perfectly normal – całkowicie normalny

readily available – łatwo dostępny

reasonably priced – w rozsądnej cenie

seriously ill – poważnie chory

strictly forbidden – surowo zabroniony

strongly opposed – zdecydowanie przeciwny

vaguely familiar – znajomy, choć trudno określić skąd

widely accepted – powszechnie akceptowany

widely available – powszechnie dostępny

Make czy do? Kolokacje, które często się mylą

Make i do mogą być tłumaczone na język polski podobnie, dlatego łatwo je pomylić. Zamiast próbować za każdym razem wybierać czasownik na podstawie polskiego tłumaczenia, najlepiej zapamiętać całe wyrażenie.

Poprawnie: make a mistake
Nie: do a mistake

Poprawnie: make progress
Nie: do progress

Poprawnie: do homework
Nie: make homework

Poprawnie: do your best
Nie: make your best

Jak sprawdzić, czy dane słowa tworzą kolokację?

Jeśli nie wiesz, czy powiedzieć make progress czy do progress, nie warto kierować się wyłącznie dosłownym tłumaczeniem z polskiego.

Najlepiej sprawdzić dane połączenie w:

• słowniku języka angielskiego, który pokazuje przykłady użycia słowa,
• słowniku kolokacji, który podaje typowe połączenia danego wyrazu,
• wiarygodnym korpusie językowym, który pozwala zobaczyć, jak dane wyrażenie jest używane w rzeczywistych tekstach.

Wyszukiwarka internetowa może pomóc znaleźć przykłady, ale sama liczba wyników nie przesądza o tym, czy konstrukcja jest poprawna i naturalna.

Jak skutecznie uczyć się kolokacji?

Nie ucz się słowa decision w oderwaniu od kontekstu. Od razu zapamiętaj make a decision. Zamiast samego attention zapisz pay attention.

Dobrym sposobem jest tworzenie własnych zdań:

I need to make a decision today. – Muszę dziś podjąć decyzję.

I'm making good progress with my English. – Robię duże postępy w angielskim.

Let's take a break. – Zróbmy sobie przerwę.

Please pay attention. – Proszę, zwróć uwagę.

W ten sposób zapamiętujesz nie tylko znaczenie słowa, ale także sposób, w jaki jest ono rzeczywiście używane.

Jeżeli chcesz sprawdzić, na jakim etapie nauki jesteś, wykonaj także test poziomu angielskiego.

Kolokacje angielskie. Co warto zapamiętać?

Kolokacje to naturalne połączenia wyrazów, dlatego warto uczyć się słownictwa całymi grupami. Zamiast zapamiętywać osobno make i progress, ucz się od razu konstrukcji make progress. Dzięki temu łatwiej wykorzystasz nowe słownictwo podczas rozmowy i pisania.

Nie próbuj też opanować setek kolokacji jednocześnie. Zacznij od najczęściej używanych połączeń z make, do, have, take, keep i pay, a następnie regularnie wykorzystuj je w pełnych zdaniach.