MASZ PYTANIA? ZADZWOŃ (22) 125 51 04

Czasowniki modalne w języku angielskim

Czasowniki modalne to bardzo specyficzna grupa czasowników w języku angielskim. Z jednej strony, mają nieskomplikowaną budowę i są łatwe do zastosowania w zdaniu. Z drugiej, ich wielofunkcyjność nastręcza czasami problemów osobom, które dopiero zaczynają je poznawać.

 

Co to są czasowniki modalne?

Modale mają kilka cech wyróżniających je spośród innych, “zwykłych” czasowników:

  • nie przyjmują żadnych końcówek (-s, -ing, -ed)
  • po nich zawsze stawiamy kolejny czasownik w formie podstawowej
  • przeczenia tworzone są poprzez dodanie do nich not (wyjątkiem jest czasownik must)
  • pytania tworzymy przez inwersję, czyli umieszczenie czasownika modalnego przed podmiotem
  • można ich używać jedynie w czasie Present Simple i (niektórych) w Past Simple, w pozostałych czasach konieczne jest stosowanie formy zastępczej (np. be able to)

Czasowniki modalne mogą wyrażać jedno z następujących: umiejętność, konieczność, prośbę, możliwość, konieczność, zakaz, nakaz, krytykę, logiczne założenie, prawdopodobieństwo, pozwolenie, ofertę, sugestię lub radę. 

 

Jakie wyróżniamy czasowniki modalne w języku angielskim?

Taka obfitość znaczeń wyrażona jest zaledwie dziesięcioma czasownikami modalnymi oraz tzw. semi-modals, czyli czasownikami funkcjonującymi jak czasowniki modalne, choć nimi nie są w pełnym tego słowa znaczeniu, gdyż nie posiadają wszystkich wymienionych wyżej cech charakterystycznych czasowników modalnych. Czasownikami takimi są: have to i need (to)

 

czasownik modalny

polskie znaczenie

zastosowanie

can

móc, potrafić

wyrażanie umiejętności, możliwości, prośby, zakazu (can’t), pozwolenia i oferty

could

móc, potrafić w czasie przeszłym, tryb przypuszczający (mógłbym, mógłbyś, itd.)

wyrażanie przeszłej umiejętności, możliwości, prośby, zakazu w czasie przeszłym, krytyki, logicznego założenia, sugestii,

may

móc, mieć pozwolenie

wyrażanie prośby, możliwości, zakazu, pozwolenia, prawdopodobieństwa

might

móc w czasie przeszłym, mógłbym, mógłbyś, itd 

wyrażanie możliwości, prośby, pozwolenia (tylko w bardzo formalnych kontekstach), logicznego założenia, prawdopodobieństwa

must

musieć

wyrażanie nakazu, logicznego założenia, zakazu (w formie przeczącej - mustn’t)

ought to

powinienem, powinnam, itd.

wyrażanie powinności, rady, nakazu, krytyki, prawdopodobieństwa, konieczności

shall

brak bezpośredniego odpowiednika w języku polskim

wyrażanie oferty, sugestii, pytanie o radę

should

powinienem, powinnam, itd.

wyrażanie rady, prawdopodobieństwa, krytyki

will

brak bezpośredniego odpowiednika w języku polskim

wyrażanie prawdopodobieństwa, prośby

would

brak bezpośredniego odpowiednika w języku polskim

wyrażanie oferty, rady, prośby

need

musieć, potrzebować

wyrażanie konieczności, braku konieczności, 

 

Zastosowanie czasowników modalnych w języku angielskim

Czasowniki modalne są bardzo często wykorzystywane w naturalnych wypowiedziach w języku angielskim. Poniżej znajdziesz konkretne przykłady ich zastosowania.

 

Obowiązki i potrzeby - must, have to

Zarówno must, jak i have to stosowane są do wyrażania obowiązków (nakazu i konieczności) oraz potrzeb. Pamiętaj, że nie są one stuprocentowymi synonimami:

  • must - wyraża wewnętrzne przekonanie mówiącego o istniejącej konieczności; jest też oznaką tego, że to mówiący może decydować o tym, czy dana czynność faktycznie musi zostać wykonana. Popatrz na poniższe przykłady:

I must finish the project by the weekend. I don’t want to take the paperwork home. - Muszę skończyć ten projekt przed weekendem. Nie chcę zabierać pracy papierkowej do domu. - Konieczność ukończenia projektu przed weekendem to subiektywna opinia mówiącego.

You must clean your room now! - Musisz posprzątać swój pokój teraz. - tutaj można by dodać “bo ja tak mówię”. Używając czasownika must, mówiący podkreśla, że to on może decydować o tym, co należy zrobić.

  • have to - wyraża fakt, a nie opinię mówiącego, stosując ten czasownik, wskazujemy na obiektywny fakt, konieczność narzuconą przez zewnętrzne okoliczności. Przykłady:

You have to buy a ticket when you travel by train. - Musisz kupić bilet, kiedy podróżujesz pociągiem.

Jimmy has to study harder if he wants to win the Maths competition. - Jimmy musi uczyć się pilniej, jeśli chce wygrać konkurs matematyczny. 

Pamiętaj, że have to należy do grupy czasowników semi-modals, oznacza to, że przyjmuje on końcówkę -s w trzeciej osobie liczby pojedynczej. 

 

Brak potrzeby - needn't, doesn't need to, doesn't have to

Wszystkie trzy wyrażenia - needn’t, doesn’t need to oraz doesn’t have to wyrażają brak konieczności robienia czegoś i odpowiadają polskiemu “nie musieć”. Jaka jest między nimi różnica? W znaczeniu praktycznie żadna. 

  • need zarówno czasownikiem modalnym, jak i leksykalnym. Stąd w zdaniu może zachowywać się na dwa różne sposoby bez zmiany znaczenia. Jako czasownik leksykalny, need potrzebuje operatora don’t/doesn’t do tworzenia przeczenia.

You needn’t help me in the afternoon. - Nie musisz pomagać mi po południu. 

You don’t need to help me in the afternoon. - Nie musisz pomagać mi po południu. 

She doesn’t need to help me in the afternoon. - Ona nie musi pomagać mi po południu. 

Forma needn’t jest stosowana w brytyjskiej odmianie języka angielskiego. Amerykanie częściej używają don’t need to i don’t have to

  • doesn’t have to niesie ze sobą dokładnie takie samo znaczenie jak needn’t/doesn’t need to. W jego przypadku konieczne jest użycie operatora don’t/doesn’t

We don’t have to pay extra for the swimming pool in this hotel. - Nie musimy płacić dodatkowo za basen w tym hotelu.

He doesn’t have to feed the cat. I did it in the morning. - On nie musi karmić kota. Zrobiłem to rano. 

 

Różnice znaczeniowe pojawiają się w czasie przeszłym. 

  • didn’t need to do - wyrażenie to stosowane jest, aby powiedzieć, że ktoś nie musiał wykonać jakiejś czynności w przeszłości i tego nie zrobił:

We didn’t need to tidy the house after the party. Martha and her friends had done it before we arrived. - Nie musieliśmy sprzątać domu po przyjęciu. Marta i jej przyjaciele zrobili to, zanim przyjechaliśmy. 

  • needn’t have done - oznacza, że ktoś wykonał jakąś czynność w przeszłości niepotrzebnie. 

You needn’t have cooked dinner. I’ve already ordered pizza. - Niepotrzebnie gotowałeś obiad. Zamówiłam już pizzę. 

 

Zakazy - mustn't, can't, may not

Zakaz w języku angielskim można wyrazić za pomocą następujących czasowników modalnych:

  • mustn’t - to formalny zakaz wyrażony np. w regulaminie czy przepisach prawnych.

You mustn’t touch any exhibits in the museum. - Nie wolno dotykać żadnych eksponatów w muzeum.

  • can’t - oznacza brak pozwolenia, jest używane w kontekstach nieformalnych.

No, your boyfriend can’t stay overnight . - Nie, Twój chłopak nie może zostać na noc. 

  • may not - wyrażenie braku pozwolenia w kontekstach formalnych.

I’m sorry, John but you may not leave work early today.- Przykro mi John, ale nie możesz dziś wyjść z pracy wcześniej.

  • couldn’t - wyraża brak pozwolenia i zakaz w czasie przeszłym.

Women couldn’t vote in the XIX century. - Kobiety nie mogły głosować w XIX wieku. 

We couldn’t enter the CEO’s office. - Nie mogliśmy wejść do gabinetu prezesa.

I couldn’t go to any parties when I was a teenager. - Nie wolno mi było chodzić na żadne imprezy, kiedy byłam nastolatką.

 

Pewność, prawdopodobieństwo i logiczne założenie - must, may, might, can’t, couldn’t

Przypuszczenia i pewność możemy wyrazić za pomocą czterech czasowników modalnych, każdy z nich wskazuje na inny stopień pewności mówiącego:

  • must - oznacza, że jesteśmy pewni tego, co mówimy:

They must be at home. I can see the lights on. - Oni muszą być w domu. Widzę włączone światła. (Jestem pewien, że są w domu).

  • may - wyraża prawdopodobieństwo:

Tina hasn’t replied to my text message. Her phone may be off. - Tina nie odpowiedziała na mojego smsa. Jej telefon może być wyłączony. (Prawdopodobnie jest wyłączony).

  • might - wyraża niższy stopień prawdopodobieństwa niż may:

Kim might visit us today if she finds free time. - Kim może odwiedzić nas dzisiaj, jeśli znajdzie wolny czas. (Szanse na to są niewielkie).

  • can’t i couldn’t - służą do wyrażenia pewności, że coś jest niemożliwe:

This painting can’t be a fake. - Ten obraz nie może być podróbką. (Jestem pewien, że nie jest podróbką).

Jason couldn’t betray us! - Jason nie mógł nas zdradzić. (Jestem pewien, że tego nie zrobił).

 

Te same czasowniki wyrażają prawdopodobieństwo w przeszłości. Jednak w tym przypadku należy użyć po nich czasownika w trzeciej formie, poprzedzonego have

They must have left by now. - Oni musieli już wyjechać. (Jestem pewien, że już wyjechali).

They may have left by now. - Oni mogli już wyjechać. (Jest to prawdopodobne)

They might have left by now. - Być może oni już wyjechali.

They can’t/couldn’t have left yet. - Oni nie mogli jeszcze wyjechać. (Jestem pewien, że tego nie zrobili).

 

Możliwości i prośby - can, could, may i might

Te cztery czasowniki modalne możemy przetłumaczyć polskim słowem “móc”.  Pierwsze dwa - can i could wyrażają możliwość, natomiast wszystkie cztery możemy wykorzystać do przedstawiania próśb. 

  • wyrażanie możliwości
  • can oznacza fizyczną możliwość zrobienia czegoś lub umiejętność w czasie teraźniejszym:

I can lift the bag, it’s not heavy. - Mogę podnieść tę torbę, nie jest ciężka.

Jim can speak four languages. - Jim potrafi mówić czterema językami.

  • could oznacza generalną umiejętność robienia czegoś w czasie przeszłym:

Alice could swim when she was five years old.- Alicja potrafiłą pływać, kiedy miała pięć lat.

UWAGA! Kiedy mówimy o jednorazowej sytuacji w przeszłości, kiedy wykonanie danej czynności było możliwe, należy użyć wyrażenia was/were able to, a nie could:

They were able to save the dog’s life. - Byli w stanie ocalić życie tego psa. 

Różnica ta zanika w zdaniach przeczących:

He couldn’t/wasn’t able to help his friend. - Nie mógł/nie był w stanie pomóc swojemu przyjacielowi.

  • wyrażanie prośby

Wszystkie cztery czasowniki modalne mogą zostać użyte do wyrażenia prośby, różnią się jednak od siebie stopniem formalności i kontekstem użycia:

Can I see the manager, please? - Czy mogę rozmawiać z kierownikiem? (sytuacje nieformalne)

Could I see the manager, please? - Czy mogę rozmawiać z kierownikiem? (uprzejma prośba)

May I see the manager, please? - Czy mogę rozmawiać z kierownikiem? (kontekst formalny, oficjalny)

Might I see the manager, please?  - Czy mogę rozmawiać z kierownikiem? (zwrot bardzo formalny)

 

Dawanie rad, wyrażanie powinności - should i ought to

Podobnie jak must i have to, te dwa czasowniki modalne mają bardzo podobne znaczenie, lecz używane są w różnych kontekstach i sytuacjach.

  • should jest mniej formalne i wyraża opinię mówiącego:

You should stop smoking. - Powinieneś przestać palić. 

Children shouldn’t play outside in this kind of weather. - Dzieci nie powinny bawić się na zewnątrz w taką pogodę.

  • ought to używane jest w kontekstach bardziej formalnych oraz, kiedy chcemy podkreślić, że opisywana powinność jest wynikiem przyjętych zasad, obyczaju lub praw:

People ought to sort out rubbish. - Ludzie powinni segregować śmieci.

You oughtn’t to talk on your phone in the cinema. - Nie powinieneś rozmawiać przez telefon w kinie. 

 

Oczywiście, obydwu czasowników możemy użyć w odniesieniu do czasu przeszłego. Wyrażamy w ten sposób krytykę, że coś zostało lub nie zostało zrobione. Pamiętaj, że mówiąc o przeszłości, należy użyć trzeciej formy czasownika poprzedzonej have

You ought to have called the police! - Powinieneś był wezwać policję! (Policja nie została wezwana).

You shouldn’t have lied to your wife! - Nie powinieneś był kłamać swojej żonie! (Nasz rozmówca okłamał żonę.)

Warto wiedzieć, że czasowniki should i ought to mogą być wykorzystane do wyrażania prawdopodobieństwa w odniesieniu do przyszłości i przeszłości. 

He should/ought to drop in on us later. - On powinien odwiedzić nas później. (Jestem na 90% pewien, że to zrobi).

They should/ought to have reached Paris by now. - Oni powinni dotrzeć już do Paryża. (Prawdopodobnie tak się stało).

 

Zapraszamy do lektury innych artykułów na naszej stronie. Znajdziesz w nich przydatne informacje, które pozwolą Ci usystematyzować i poszerzyć wiedzę na temat gramatyki angielskiej.

 

Masz pytania? Zostaw swój kontakt, oddzwonimy.