Dlaczego po angielsku mówimy make a decision, do homework i take a break, a nie łączymy tych słów w dowolny sposób? Odpowiadają za to kolokacje, czyli wyrazy, które naturalnie występują razem. Poznaj najważniejsze kolokacje angielskie, ich rodzaje i przykłady oraz sprawdź, jak skutecznie się ich uczyć.
Kolokacje to wyrazy, które często występują razem i tworzą naturalnie brzmiące połączenia. Znajomość pojedynczych słów nie zawsze wystarcza, ponieważ trzeba jeszcze wiedzieć, które z nich zwykle ze sobą łączymy.
Dobrym przykładem jest make progress, czyli robić postępy. Osoba ucząca się angielskiego mogłaby próbować powiedzieć do progress, jednak naturalnym połączeniem jest właśnie make progress.
Podobnie jest w języku polskim. Mówimy na przykład „spełnić marzenie”, „ciężka praca” czy „dobry początek”. Inne połączenie może być zrozumiałe, ale nie zawsze będzie brzmiało naturalnie.
Kolokacji nie należy utożsamiać z idiomami. Znaczenie kolokacji zazwyczaj można odczytać ze znaczenia tworzących ją słów. Idiom może mieć natomiast znaczenie, którego nie da się odgadnąć dosłownie.
Kolokacje pomagają nie tylko poszerzać słownictwo. Dzięki nim łatwiej budujesz całe zdania i wybierasz połączenia, które są typowe dla języka angielskiego.
Ich znajomość pomaga:
Kolokacje mogą składać się z różnych części mowy. Często spotkasz między innymi następujące konstrukcje:
Nie musisz jednak zaczynać od zapamiętywania nazw poszczególnych kategorii. W praktycznej nauce znacznie ważniejsze jest zapamiętywanie całych połączeń wraz z przykładem użycia.
Bardzo dużą grupę tworzą kolokacje, w których czasownik łączy się z rzeczownikiem lub innym elementem. Szczególnie warto zwrócić uwagę na czasowniki have, do, make, take, break, catch, pay, save i keep.
have a bath – brać kąpiel
have a drink – napić się
have a good time – dobrze się bawić
have a haircut – obciąć włosy
have a holiday – mieć urlop
have a problem – mieć problem
have a rest – odpocząć
have lunch – zjeść lunch
do business – robić interesy
do nothing – nic nie robić
do someone a favour – wyświadczyć komuś przysługę
do the cooking – gotować
do the housework – wykonywać obowiązki domowe
do the shopping – robić zakupy
do the washing up – zmywać naczynia
do your best – dać z siebie wszystko
do your hair – układać włosy
do your homework – odrabiać pracę domową
make a decision – podjąć decyzję
make a difference – mieć znaczenie, robić różnicę
make a mess – zrobić bałagan
make a mistake – popełnić błąd
make a noise – hałasować
make an effort – podjąć wysiłek
make money – zarabiać pieniądze
make progress – robić postępy
make room – zrobić miejsce
make trouble – sprawiać kłopoty
take a break – zrobić sobie przerwę
take a chance – zaryzykować, skorzystać z okazji
take a look – spojrzeć
take a seat – usiąść
take a taxi – pojechać taksówką
take an exam – zdawać egzamin, podchodzić do egzaminu
take notes – robić notatki
take someone's place – zająć czyjeś miejsce
take someone's temperature – zmierzyć komuś temperaturę
break a habit – zerwać z nawykiem
break a leg – złamać nogę
break a promise – złamać obietnicę
break a record – pobić rekord
break a window – wybić okno
break someone's heart – złamać komuś serce
break the ice – przełamać lody
break the law – złamać prawo
break the news to someone – przekazać komuś ważną lub trudną wiadomość
break the rules – złamać zasady
catch a ball – złapać piłkę
catch a bus – zdążyć na autobus, złapać autobus
catch a cold – przeziębić się
catch a thief – złapać złodzieja
catch fire – zapalić się
catch sight of – dostrzec
catch someone's attention – przyciągnąć czyjąś uwagę
catch someone's eye – zwrócić czyjąś uwagę
catch the flu – zachorować na grypę
pay a fine – zapłacić grzywnę
pay attention – zwracać uwagę
pay by credit card – zapłacić kartą kredytową
pay cash – zapłacić gotówką
pay interest – płacić odsetki
pay someone a compliment – powiedzieć komuś komplement
pay someone a visit – odwiedzić kogoś
pay the bill – zapłacić rachunek
pay the price – zapłacić cenę, ponieść konsekwencje
pay your respects – oddać komuś wyrazy szacunku
save electricity – oszczędzać energię elektryczną
save energy – oszczędzać energię
save money – oszczędzać pieniądze
save someone's life – uratować komuś życie
save space – oszczędzać miejsce
save time – oszczędzać czas
save yourself the trouble – oszczędzić sobie kłopotu
keep a diary – prowadzić pamiętnik
keep a promise – dotrzymać obietnicy
keep a secret – dochować tajemnicy
keep an appointment – dotrzymać umówionego terminu
keep calm – zachować spokój
keep control – zachować kontrolę
keep in touch – utrzymywać kontakt
keep quiet – zachować ciszę
keep the change – zatrzymać resztę
W języku angielskim warto zapamiętywać również czasowniki razem z przyimkami, z którymi naturalnie występują. Zmiana przyimka może sprawić, że konstrukcja będzie niepoprawna albo zmieni znaczenie.
accuse someone of something – oskarżyć kogoś o coś
add something to something – dodać coś do czegoś
agree on something – uzgodnić coś
agree with someone – zgadzać się z kimś
apologize to someone for something – przeprosić kogoś za coś
apply for something – ubiegać się o coś
approve of something – aprobować coś
arrive at – przybyć do konkretnego miejsca
arrive in – przybyć do miasta lub kraju
ask someone for something – poprosić kogoś o coś
believe in – wierzyć w
belong to – należeć do
blame someone for something – winić kogoś za coś
borrow something from someone – pożyczyć coś od kogoś
care about – troszczyć się o, przejmować się
comment on – komentować coś
complain to someone about something – poskarżyć się komuś na coś
concentrate on – koncentrować się na
congratulate someone on something – pogratulować komuś czegoś
consist of – składać się z
contribute to – przyczyniać się do
count on – liczyć na
decide on – zdecydować się na
dream about/of – marzyć o, śnić o
escape from – uciec z
explain something to someone – wyjaśnić coś komuś
forgive someone for something – wybaczyć komuś coś
get rid of – pozbyć się
graduate from – ukończyć szkołę lub uczelnię
happen to someone – przydarzyć się komuś
help someone with something – pomóc komuś w czymś
insist on – nalegać na
introduce someone to someone – przedstawić kogoś komuś
object to – sprzeciwiać się
participate in – uczestniczyć w
plan on doing something – planować zrobienie czegoś
prefer something to something – woleć coś od czegoś
prevent someone from doing something – powstrzymać kogoś przed zrobieniem czegoś
protect someone from something – chronić kogoś przed czymś
provide someone with something – zapewnić komuś coś
recover from – dojść do siebie po, wyzdrowieć z
rely on – polegać na
respond to – odpowiadać na, reagować na
search for – szukać
smile at someone – uśmiechnąć się do kogoś
speak to/with someone – rozmawiać z kimś
stare at – wpatrywać się w
succeed in doing something – odnieść sukces w zrobieniu czegoś
suffer from – cierpieć na
take advantage of – skorzystać z, wykorzystać
take care of – opiekować się, dbać o
thank someone for something – podziękować komuś za coś
wait for – czekać na
work for – pracować dla
Innym częstym rodzajem są połączenia przysłówka z przymiotnikiem. Dzięki nim możesz precyzyjniej opisywać osoby, sytuacje i emocje.
absolutely delighted – absolutnie zachwycony
actively involved – aktywnie zaangażowany
badly injured – poważnie ranny
bitterly cold – przenikliwie zimny
bitterly disappointed – głęboko rozczarowany
completely different – całkowicie inny
deeply offended – głęboko urażony
fully aware – w pełni świadomy
highly unlikely – bardzo mało prawdopodobny
highly unusual – bardzo nietypowy
perfectly clear – całkowicie jasny
perfectly normal – całkowicie normalny
readily available – łatwo dostępny
reasonably priced – w rozsądnej cenie
seriously ill – poważnie chory
strictly forbidden – surowo zabroniony
strongly opposed – zdecydowanie przeciwny
vaguely familiar – znajomy, choć trudno określić skąd
widely accepted – powszechnie akceptowany
widely available – powszechnie dostępny
Make i do mogą być tłumaczone na język polski podobnie, dlatego łatwo je pomylić. Zamiast próbować za każdym razem wybierać czasownik na podstawie polskiego tłumaczenia, najlepiej zapamiętać całe wyrażenie.
Poprawnie: make a mistake
Nie: do a mistake
Poprawnie: make progress
Nie: do progress
Poprawnie: do homework
Nie: make homework
Poprawnie: do your best
Nie: make your best
Jeśli nie wiesz, czy powiedzieć make progress czy do progress, nie warto kierować się wyłącznie dosłownym tłumaczeniem z polskiego.
Najlepiej sprawdzić dane połączenie w:
Wyszukiwarka internetowa może pomóc znaleźć przykłady, ale sama liczba wyników nie przesądza o tym, czy konstrukcja jest poprawna i naturalna.
Nie ucz się słowa decision w oderwaniu od kontekstu. Od razu zapamiętaj make a decision. Zamiast samego attention zapisz pay attention.
Dobrym sposobem jest tworzenie własnych zdań:
I need to make a decision today. – Muszę dziś podjąć decyzję.
I'm making good progress with my English. – Robię duże postępy w angielskim.
Let's take a break. – Zróbmy sobie przerwę.
Please pay attention. – Proszę, zwróć uwagę.
W ten sposób zapamiętujesz nie tylko znaczenie słowa, ale także sposób, w jaki jest ono rzeczywiście używane.
Jeżeli chcesz sprawdzić, na jakim etapie nauki jesteś, wykonaj także test poziomu angielskiego.
Kolokacje to naturalne połączenia wyrazów, dlatego warto uczyć się słownictwa całymi grupami. Zamiast zapamiętywać osobno make i progress, ucz się od razu konstrukcji make progress. Dzięki temu łatwiej wykorzystasz nowe słownictwo podczas rozmowy i pisania.
Nie próbuj też opanować setek kolokacji jednocześnie. Zacznij od najczęściej używanych połączeń z make, do, have, take, keep i pay, a następnie regularnie wykorzystuj je w pełnych zdaniach.